Ben çok ufaklığımdan beri israfı hiç sevmemişimdir. Bana bunu kimse öğretmedi bu doğal bir güdü içimde. Örneğin ben çocukken evde bizimkiler sürekli fazla ekmek aldış? için evde bayat ekmek olurdu, ve de hep taze ekmek yemek isterlerdi, atğlacak ekmek onları rahatsız etmezdi sadece beni ederdi. Yeteri kadar ekmek almayı öğrenemedikleri ve ben de bu işin sonunu bırakamayaca?ım için yemek zamanı evde taze ekmekleri saklamaya ve ilk önce taze olmayan ama bayat da olmayan bir gün önceki ekmeği yedirmeye başladım. Evde kimsenin umursamadığı açık ?şıkları da gider ben söndürürdüm. Sınavlara da hazırlanırken ben kullandığım kağıtları da her tarafınıarkalı önlü kullanmadan atmazdım. ?çimden doğal gelen bu istek gerçekten de doğalmış, doğanın normal akis gereklilişine uyuyormuşum. Çünkü israfı önleme çalıımalarım aklımda yapmam gerek bir aksiyon ve düşünce degildi, doğal bir istekti. Büyüdüşümde öğrenecektim ki çöp yaratmanın ya da fazla enerji kullanmanın doğa büyük zararı olduğunu…
?sraf edecek çok paranız olabilir ama bu direk para ile alakalı bir konu değil. ?sraf bizi besleyen ve varolmam?z? sağlayan doğaya zarar verir ve tabi doğadaki zarar bize de zarar olarak döner. Küresel ?sınma sonucunda eriyen buzullar içme suyu kaynaklarım?z? azalt?yor. ınsanoğlu kendine farketmeden zarar vermekte çok usta ve kendine zarar verdişi ?eyleri harika göstermekte de çok usta. ?ahane sofralardaki mutlu insanları gülen yüzleri düşünün, herkesin yiyebileceğinden çok yemek olanlardan bahsediyorum. Sonra ne oluyor o yemeklere genelde doğaya zarar veren çöpler oluyorlar. Aslında hiç de gülünmesi gereken bir olay degil!
Kağıdı geri dönü?türmezseniz ve çöpe atarsanız ne olurı
Geri dönü?türülmeyen kağıt herseyden önce daha çok aşaç kesilmesine sebeb olur. A?aç kesilmesinin neden kötü olduğunu bilmeyen yoktur. A?aç bizim en temel ihtiyacım?z olan oksijenin kaynaklarindan.
Enteresan bir şekilde kağıt gibi organik malzemeler çöpe atılırsa havaya olan zararı çok daha büyüyor . Evlerden toplanan çöpler çöp merkezlerinde imha edilir ve e?er copun icinde kağıt ve g?da gibi organik malzemeler varsa bunlar çöpte imha edildişinde doğa insanlı?a ceza veriyor. Ortaya çöp gazi denen karbondioksit ve metan gazından olusan bir gaz çıkıyor ve bu havam?zın kirlenmesinin en büyük sebeblerinden biri
Gida çöplerini dönü?türmezsek ne olurı
Yukarıda anlatğldış? gibi g?da at??? da çöp gazına yani metan gazi ve karbondioksit yaratğlmasına sebeb oluyor.
ÇÖP ?NSANIN YARATTIGI VE DOGAYA ZARAR VEREN B?R OLAYDIR. DOGAL DE??LD?R
Bundan dolayı San Francisco’ya ta?ındığımda sıfır israf politikası kapsamında yapılanları görünce çok etkilendim .Ofiste kullandığımız çatallar plastik değildi patatesten yapılmışt? ve kullandığımızda yine kompost-g?da çöpüne atılıp orda yine doğaya döndürülüyordu. Her yerde 3 tane çöpümüz vardı, çöp derken sadece 1 tanesi gerçekten çöptü ve bu gerçek çöp kovası gerçekten çok az doluyordu çünkü at?klarım?z genelde diğer 2 geri dönü?türme kovasına ayrırıştırıyorduk. G?da at?kları, kağıt, metal, cam, plastik gibi malzemeler doğaya geri donuyordu. Sadece g?da değil güzelim aşaçları keserek kullandığımız kâ??tlar. A?açları çok kesmemiz yine kendimize zarar. Bu nedenle kullandığımız kağıtları doğaya geri döndürebilirsek daha fazla aşaç kesilmemizi engelleyebiliriz. Orada bu iş kolaydı çünkü belediye bu çöpleri benden alıp de?erlendiriyordu. Istanbul’da böyle bir sistem yoktu. Ama San Francisco çok farklı bir yer, emin olun dünyanın birçok yerinde de bu sistem yok bu sadece hükümetin ve belediyenin suçu değil. Bu tür hareketler bireylerden başlar, hükümet bunu uygulasa kaç kişi gerçekten bu ayrıştırmayı yapacak sizce? Biz birey olarak yapabildiğimizi yapalım, ve bizi görenler bizi örnek alıp bizden ilham alıp onlar da yapabilir. Yani bireysel etki toplumsal etkiye dönü?ebilir. Yani herıeyi kanun ve kurallar ile zorla yapan yaptıran insanlar olmaktan çıkmam?z gerek. Özellikle de yapaca?ım?z ?ey çok kolay ve bedava ise ve bize faydası varsa. Dille çevreci olmak çok kolay, çevreci olarak ne yapıyoruz, üstümüze düşeni yapiyor muyuz?
KOMPOST NEDIR?
Do?ada çöp var miş Yok, yani insan çöp atmadığı sürece.
Doğanın mükemmel bir döngüsü var. Do?ada, ormanlarda ölen, çürüyen herıey topraşa döner, ve bu çürüyen ölen herıey toprak ile karışır ve topraşa yem olur ve topra?? daha da vitaminli ve iyi yapar. Do?ada çöp olmaz! Ölüm doğa için yeni bir başlang?çlara destek olmaktır.
Oysa biz ne yapıyoruz ?ehir hayatında? Çöp olmaması gereken birçok ?eyi çöpe at?yoruz. Sonra da çevre kirlilişinden ?ikayet ediyoruz.
BAHÇEN?Z VARSA KOMPOST YAPMALISINIZ
E?er bahçeniz varsa zaten kompost yapmalısınız, ve yapmanız çok da kolay. Kompost olduktan sonra kompostu bahçedeki topraşa dökün, oh mis gibi gübre ve hava temizlişine katki
Çevreci bile olmasanız, çöp ile uğraşmamak bile harika bir motivasyon bence!
B?TK? YET??T?R?YORSANIZ KOMPOST YAPMALISINIZ
Bitki yetiştiriyorsanız zaten gübreye ihtiyacınız var ve kompost yaparak doğal gubrenizi yapabilirsiniz. Yani çöpleriniz sayesinde güzel sağlıklı bitkiler, çiçekler ve sebze meyve yetiştirmek, harika bir fikir değil mi. Topraığınız canlı olmaz ise içinde birıey yetirmez, topra?? canlı tutan içinde göremediğimiz mikrop gibi canlılardır.
EVDE EN KOLAY KOMPOST NASIL YAPILIR
Bu deneyerek ve ara?tırarak buldu?um bir yöntem, çünkü ilk yaptı?ım kompost sinek oldu. Kompost tariflerinde sadece 2 ölçü kahverengi malzemeyi ve 1 ölçü yeşil ile birle?tirmeniz söylenir, bunun oranında sorun yaşarsanız kompost yerine çöp olur ve de sinek olur. Ama halen bu oranın nasıl başarıldıığını anlamadım, eminim bu konuda uzman kisiler bunu basarabilir ama ben amatördüm. Ben düşündüm bu kompostu niye yapıyorum? Ilk amacım gübre yapmak değil, ilk amacım kağıt ve g?da çöpümü doğaya geri döndürmek. Bu yüzden ben kompostumu toprak ile karıştırarak yapıyorum. Kahverengi ve yeşil materyali toprak ile karıştırınca sinek oluşumu engelleniyor. Kompostunuz belki biraz daha geç ve toprak ile karışık oluyor, zaten amacim da kompostu topraşa atmak oldugu icin bu yontem bence daha iyi/. Zaten dogada da kompost aslinda topragin ustunde gerceklesiyor. Sonra baska yontemler arastirinca zaten bircok kisinin bu yontemi kullandigina tanik oldum.
KOMPOST TEMELDE YE??L VE KAHVERENGIDEN OLU?UR
Yeğiller (nitrojen) komposta ekleyeceginiz her türlü g?da at???, çim, soydu?unuz sebze ve meyvenin kabukları, çürümeye yakın sebze ve meyveleriniz, kullandıığınız kahve, çay
Kahverengi ise karbon, kağıt, karton kutu, yapraklar, saman ,tala?
Normalde 1 ölçü yeşil, 2 ölçü de kahverengi karıştırılır ve bu karışım bir süre sonra birbiri ile etkileğime girerek, kahverengi topraşa benzeyen bir kutleye dönü?ür. Ben ilk kompostumu basardigimda uzun süre acmamistim, kığın başladım, yazın açt??ımda att??ım tüm çöplerin dönü?tü?ünü görmek beni çok mutlu etti..
KOMPOST YAPMAK ICIN GEREKLI ADIMLAR
1-Kompostu Yapacaginiz Alani Secin
Kompost icin en iyi alan disarisidir, bahceniz varsa bahcede yoksa balkonda yapin. Balkon yok ise kompostu evde de yapabilirsiniz ama cama yakin bir alan olmali, ve sineklenmemesi icin ekstra caba sarfetmeniz gerekir.
2-Kompost Bidonunuzu Secin
Kompost icin cok farkli alternatifler var. Ozel kompost bidonlari alabileceginiz gibi kendiniz de kompost bidon yapabilirsiniz. Ozel kompost bidonlari faydali olabilir cunku
-Kompostunuz organik oldugu icin havaya ihtiyaci var, yani bidonda delikler olmasi gerekiyor. Eger normal bir bidon alırsanız bunda delikler açmanız gerekiyor. Deliksiz bidonlarda var ama o zaman arada surekli kompostu karistirip hava almasini saglamalisiniz. Ama bidonda delik olursa hic bu islemi yapmaniza gerek olmaz.
Asagidaki linklerde birkac optisyon var, ama siz de arastirin bakin. Kompost bidonunuz tabi ki sectiginiz kompost alanina sigmali.
https://www.ecostore.com.tr/kategori/kompost-bidonu
https://urun.n11.com/cop-kovasi/50-litre-hacimli-kompost-bidonu-ev-yapimi-gubre-bidonu-P449435350
3-Mutfakta komposta atilacak meyve ve sebze atiklarini toplayacaginiz ufak kapakli bir kap
Mutfakta 1 havuc kesip onu komposta atmiyoruz, mutfaktaki yemek yapis sikliginiza gore, bu gida atiklarini kapakli bir kapta biriktirin. Doldugunda kahverengi malzemeler ile birlestirip kompost bidona ekleyin.
3-Kompost malzemelerini toplamaya baslayin
Kompost yukarida anlattigim gibi yesil (nitrojen) ve kahverengi (karbon) parcalardan olusur. Yesil kismi kolay sebze ve meyvelerin kullanmadiginiz kisimlari, yumurtalarin kabuklari gibi. Bu ilkel kompost yonteminde pismis yiyecek ve et yok, bunlari da oguten baska sistemler var ama bu komposta cig gida atiyoruz. Sac kili da ekleyebilirsiniz, cunku o da organik.
Kahverengi karbon bunlardan herhangi biri olabilir: kağıt, karton kutu, yapraklar, saman ,tala?. Ben alisveriste kagit poset aliyorum, ya da gelen kargo kutularini biriktirip ufak parcalara ayiriyorum. Surekli gittigim markette kagit kese kullaniyor, ben onlari alip sonra kompostun YESIL kismini bu kese kagitlarda topluyorum. Eger kagit copunuz yoksa o zaman yakin bir parktan yaprak da toplayabilirsiniz. YA da arkadaslariniza sorun, herkes kagit israf eder, size getirsinler…Ama kagit derken parlak ve degisime uymamis renksiz kagit olmak zorunda. Parlak kagitlar artik agac ozelliklerini yitrimistir, karbon olarak kompostta eriyemez.
4-Komposta baslayin
Yeteri kadar yeşil ve kahverengi malzeme toplayınca komposta başlayın . Ben en alta toprak döküyorum , üstüne 1 parca gida atiklari, üstüne 2 parca yaprak ya da kagit gibi kahverengi malzeme ve üstüne yine ince tabaka toprak, eger bu kompostu iceride yapiyorsaniz daha cok toprak ve kahverengi malzeme ekleyin ki sinek olmadigindan 100% emin olalim.
5-Kompostu islak tutun
Kompost organik oldugu icin bidonda hava icin delikler aciyoruz , hava kadar kompostun suya da ihtiyaci var. Kompostu arada sulayin, islak kalmasi gerek.
6-Kompostun ustu kapali olsun
Kompost sicakta cok cabuk olur, kisin ise cok daha yavas, Siz atiklari eklemeye devam edin, birkac ay sonra alta bakin, cozulme goruyorsaniz, asagidakileri uste getirmeniz gerekir. Benim ikinci bidonum var, diger kompostun ustunu bu ikinci bidonda en alta ekliyorum, yani ilk bidondaki kompostu ters cevirmis oluyoruz, bu sayede alttaki kompostu alip kullanabiliriz, ama burda da kalabilir.
Kompostu kendi bitkilerinizde kullanin, ya da etrafinizdaki bahcelere, ve parklara dokun.
Çöpünüzün çevreye zarar vermesi yerine doğaya geri dönüp doğayı besleyen bir kaynak olmasini izleyin.
Çok faydalı oldu. Teşekkürler.